กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับต้นไม้รุกล้ำจากบ้านข้างเคียง

อ้างอิงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ป.พ.พ.) มาตรา 1337

“บุคคลใดใช้สิทธิของตนเป็นเหตุให้เจ้าของอสังหาริมทรัพย์ได้รับความเสียหาย หรือเดือดร้อนเกินที่ควรคิดหรือคาดหมายได้ว่าจะเป็นไปตามปกติ และเหตุอันควรในเมื่อเอาสภาพ และตำแหน่งที่อยู่แห่งทรัพย์สินนั้นมาคำนึงประกอบไซร้ ท่านว่า เจ้าของอสังหาริมทรัพย์มีสิทธิจะปฏิบัติการเพื่อยังความเสียหายหรือเดือดร้อนนั้นให้สิ้นไป  ทั้งนี้ ไม่ลบล้างสิทธิที่จะเรียกเอาค่าทดแทน”

ต้นไม้ล้ำคืออะไร? ตามกฎหมายหมายถึงอะไรบ้าง
ต้นไม้ล้ำตามความหมายทางกฎหมายหมายถึง การที่ส่วนใดส่วนหนึ่งของต้นไม้ที่ปลูกในที่ดินของบุคคลหนึ่ง แต่ขยายหรือยื่นล้ำเข้าไปในเขตที่ดินของบุคคลอื่น ซึ่งอาจเป็นได้หลายรูปแบบ เช่น
กิ่งไม้ล้ำ กิ่งไม้ยื่นล้ำเข้ามาในเขตที่ดินหรือบ้านของคุณ บังแสงแดด หรือทำให้ใบไม้ร่วงเกลื่อนกลาด
รากไม้ล้ำ รากไม้แทงทะลุใต้ดินเข้ามาในที่ดินของคุณ อาจทำลายฐานรากบ้าน กำแพง หรือท่อประปา
ต้นไม้ล้ำเส้นเขตแดน ลำต้นของต้นไม้อยู่บนเส้นแบ่งเขตที่ดินหรือเอียงล้ำเข้ามาในเขตที่ดินของคุณ
การเข้าใจว่าต้นไม้ล้ำประเภทไหน จะช่วยให้คุณรู้ว่าควรจะทำอย่างไรต่อไปตามกฎหมาย

สิทธิทางกฎหมาย

1. แจ้งให้เพื่อนบ้านตัดกิ่งไม้ หรือรากไม้ที่ล้ำเข้ามา
2. หากเพื่อนบ้านไม่ดำเนินการภายในเวลากำหนด เรามีสิทธิตัดกิ่งไม้  หรือรากไม้ ที่ล้ำเข้ามาในพื้นที่ของเราเท่านั้น ได้เอง
3. ห้ามเข้าไปในที่ดินของเพื่อนบ้านโดยไม่ได้รับอนุญาต มิฉะนั้นอาจมีความผิดฐาน บุกรุกได้

แล้วผลของต้นไม้ที่ปลูกแล้วรุกล้ำล่ะ เราเด็ดได้หรือไม่?

• ผลของต้นไม้ : หล่นเองตามธรรมชาติ เรามีสิทธิถือว่าเป็นของเราได้ ✅

• ผลของต้นไม้ : ยังไม่หล่น เราไม่มีสิทธิ์เอาไปได้ ❌

แนะนำแนวทางการแจ้งเพื่อนบ้าน

1. เจรจาอย่างสุภาพก่อนให้ทราบ และขอให้ตัดแต่งต้นไม้ภายในระยะเวลาที่เหมาะสม (เช่น สิ้นเดือนนี้ หรือ ภายในวันที่... เป็นต้น)
2. แจ้งด้วยวาจาแล้ว เพื่อนบ้านยังไม่ดำเนินการ ให้แจ้งด้วยหนังสือ (จดหมายลงทะเบียน) เพื่อเก็บหลักฐาน
3. หากยังเพิกเฉย เรามีสิทธิดำเนินการตัดส่วนที่ล้ำเองได้ โดยไม่ต้องขออนุญาตศาล (แต่ควรระวังไม่ให้เกิดความเสียหายเกินจำเป็น)

แนะนำแนวทางที่ปลอดภัยไม่ผิดใจกับเพื่อนบ้าน

• ต้นไม้ล้ำแต่ยังไม่เดือดร้อน : ✅ ไม่ต้องแจ้งก็ได้
• ต้นไม้ล้ำจนสร้างความรำคาญ / อันตราย : ✅ ควรแจ้งเพื่อนบ้านให้ตัด
• จะตัดเอง : ✅ ให้แจ้งก่อน + ตัดเฉพาะส่วนที่ล้ำ
• เข้าไปตัดในที่เพื่อนบ้าน : ❌ ห้ามทำ (เสี่ยงถูกฟ้องละเมิด/บุกรุก)

???? วิธีป้องกันปัญหาต้นไม้ล้ำในอนาคต ควรทำอย่างไรดี?
สำหรับเจ้าของบ้าน หรือผู้ที่กำลังจะซื้อบ้าน ควรคิดก่อนเริ่มปลูก ดังนี้

1. เลือกปลูกต้นไม้ให้ห่างแนวรั้วอย่างเหมาะสม ควรเว้นระยะเผื่อต้นไม้โตด้วย
2. เลือกพันธุ์ไม้ที่รากไม่ชอนไช ไม่เป็นอันตรายต่อโครงสร้าง
3. ตัดแต่งกิ่งไม้เป็นประจำ จะได้ไม่รุกล้ำเพื่อนบ้าน
4. ตรวจแนวเขตที่ดินให้ชัดเจน

เรามีสิทธิปกป้องที่ดินของเรา แต่ควรทำด้วยความสุภาพ เคารพเพื่อนบ้าน และยึดหลักกฎหมาย